Uit een recent onderzoek van Virgin Media O2 blijkt dat smartphonegebruikers gemiddeld bijna vijf jaar van hun leven kwijt dreigen te raken aan onbedoeld telefoongebruik. Daarmee bedoelen de onderzoekers niet het gebruik voor werk, berichten versturen of bewust mediagebruik, maar juist de momenten waarop een telefoon uit gewoonte wordt gepakt zonder duidelijke reden.
Dat klinkt als een enorme hoeveelheid tijd. Toch raakt het onderzoek aan gedrag dat veel mensen waarschijnlijk herkennen. Een telefoon wordt gepakt om de tijd te bekijken, een bericht te lezen of iets op te zoeken. Vervolgens verschijnt er een melding, wordt een app geopend of komt er andere content voorbij. Voor je het weet ben je enkele minuten verder zonder dat dit vooraf de bedoeling was.
Volgens de onderzoekers gebeurt dit veel vaker dan gebruikers zelf denken. Juist omdat het meestal om korte momenten gaat, valt het gedrag nauwelijks op. Een paar minuten tijdens het wachten op de trein, even scrollen terwijl de koffie doorloopt of snel een nieuwsapp openen tijdens een reclameblok lijken onschuldig. Opgeteld vormen deze momenten echter een aanzienlijk deel van de dag.
Lege momenten zijn vrijwel verdwenen
De smartphone heeft ervoor gezorgd dat vrijwel elk leeg moment direct kan worden ingevuld. Waar mensen vroeger simpelweg wachtten, pakken we nu vaak automatisch een scherm. Niet omdat er iets dringends moet gebeuren, maar omdat de telefoon altijd binnen handbereik ligt.
Smartphones zijn ontworpen om veel verschillende functies te combineren. Ze zijn tegelijkertijd agenda, camera, navigatiesysteem, nieuwsbron, berichtenapp en entertainmentplatform. Daardoor is de stap om een telefoon erbij te pakken bijzonder klein geworden.
Tegelijkertijd zorgt die constante beschikbaarheid ervoor dat het verschil tussen bewust en onbewust gebruik steeds kleiner wordt. Veel mensen hebben het gevoel dat ze hun telefoon doelgericht gebruiken, terwijl een deel van het gebruik vooral voortkomt uit gewoonte.
Niet alle schermtijd is hetzelfde
Bij discussies over telefoongebruik wordt vaak gekeken naar het totale aantal uren schermtijd. Dat geeft echter maar een beperkt beeld. Een uur videobellen met familie of een online cursus volgen is iets anders dan een uur gedachteloos door verschillende apps scrollen.
Juist daarom is het onderzoek interessant. De onderzoekers kijken niet alleen naar hoeveel tijd mensen op hun telefoon doorbrengen, maar vooral naar de momenten waarop dat zonder duidelijke intentie gebeurt.
Dat sluit aan bij een bredere ontwikkeling waarbij steeds meer mensen kritisch kijken naar hun eigen schermgebruik. Zo winnen schermvrije momenten, notificatievrije periodes en zelfs eenvoudige telefoons zonder social media weer aan populariteit. Niet omdat mensen technologie willen afzweren, maar omdat ze bewuster willen kiezen wanneer ze wel en niet bereikbaar zijn.
Een gewoonte die moeilijk zichtbaar is
Het lastige aan automatisch telefoongebruik is dat het nauwelijks opvalt. Wie een avond lang een film kijkt, weet precies waar de tijd gebleven is. Wie gedurende de dag tientallen keren een telefoon oppakt voor een paar minuten, heeft daar vaak veel minder zicht op.
Juist daardoor kan het nuttig zijn om af en toe stil te staan bij de vraag waarom je een telefoon pakt. Omdat je iets nodig hebt? Of omdat het inmiddels een automatische gewoonte is geworden?
Dat verschil lijkt klein, maar volgens het onderzoek kan het op de lange termijn een verrassend groot verschil maken.
Bron: Virgin Media O2, onderzoek naar onbedoeld smartphonegebruik, juni 2026.